راهکارهای کاهش افت تحصیلی (3)

راه حل های کاهش افت تحصیلی قسمت سوم

 

افت تحصیلی چیست ؟  در چه شرایطی می گویید که افت تحصیلی وجود دارد؟  جواب بستگی به اهداف آموزشی تعیین شده دارد . اگر در بخشی از نظام آموزشی مثلا سواد آموزی بزرگسالان (مثلا نهضت سوادآموزی ) هدف  نظام تعلیم و تربیت فقط سواد خواندن و نوشتن است . اگر سوادآموزی ورزش بلد نباشد و یا به مسائل تربیتی مقید نباشد  چگونه بگوییم که در این بخش  افت تحصیلی وجود دارد ؟

 

پس میزان افت تحصیلی و بودن و نبودن آن را اهداف آموزشی تعیین شده تبیین می کند . مثال دوم را از یک مدرسه نمونه و یا تیز هوشان می آوریم که اهداف آموزشی خاص برای آنها تعیین شده . در اینگونه مدارس اگر یک دانش آموز سرآمد اگر در درس ریاضی نمره ۱۶ بگیرد میگویند که دچار افت شده  . زیرا وضعیت اینگونه دانش آموزان با اهداف خاص دیگری  با توجه به برنامه های خاص و استعداد او سنجیده می شود .

 

اگر در نظام تعلیم و تربیت اهداف آموزشی  فقط برمبنای نمره نباشد و اهداف پرورشی نیز مد نظر باشد افت تحصیلی را چگونه محاسبه خواهیم کرد ؟ مثلا از اهداف نظام آموزشی ما این است که دانش آموز باید به ایرانی بودن ومسلمان بودن خود افتحار کند .    در یک نظام سنجشی برمبنای نمره وامتحان کتبی چگونه این هدف را ارزیابی کنیم ؟

 

پس نظام سنجش و ارزشیابی نیز باید تغییراتی داشته باشد . مگر اینکه تکیه ما بر بحث آموزش صرف دروس نظری و عملی باشد . ما هم فعلا در این بخش و بخش های آینده در مورد دروس نظری و عملی  صحبت می کنیم که بر مبنای نمره بیان می شوند .  

راهکارهای کاهش افت تحصیلی (2)

افت تحصیلی و راه حل های کاهش آن چنانکه گفتیم از مشغله های مسئولین و دست اندرکاران امر آموزش است .

در مطالب قبلی بر تاثیر افت تحصیلی بر دیگر شاخص های اجتماعی و فرهنگی اشاره شد .در مورد در هم تنیدگی شاخص ها یا  Interconnected Measures  نیز اشاره شد  و گفتیم که علاوه بر اینکه  شاخص های اجتماعی مانند فقر ُ بیکاری ُ جرم و جنایت ُ طلاق ُ و شاخص های اقتصادی مانند  تولید ناخالص ملی ُ و دیگر شاخص ها برهم اثر دارند . پیچیدگی ارتباط شاخص ها به نحوه ای است که نمی توان میزان این تاثیر را بطور دقیق بیان کرد . و این پیچیدگی ارتباط شاخص ها به علت پیچیدگی روابط انسانی است که همه شاخص های اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی را تحت تاثیر قرار می دهد .

روابط اجتماعی که در هر اجتماع تحت تاثیر باورها ی اجتماعی قرار دارد دائما متحول می شود و علاوه بر اینکه بر ارتباط شاخص ها تاثیر می گذارد  از شاخص ها نیز تاثیر پذیر است .

شاخص های آموزشی نیز جدای از شاخص های دیگر اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی نیست . افت تحصیلی تاثیر پذیر از دیگر شاخص های اجتماعی و تاثیر پذیر از فرهنگ و اقتصاد است . میزان این تاثیر پذیری بطور دقیق(همانطور که اشاره شد) قابل اندازه گیری نیست .

در مقاله ای از مارگارت هدر من Margaret Hadderman در سال ۱۹۹۸ به این مطلب اشاره شده این یک مقاله تحقیقی است که در مورد بهره وری آموزشی نوشته شده  و در بخشی از آن چنین آمده است .

 

Is There a Relationship Between Educational Funding and Student Outcomes?s

 

Early production-function research, modeled on classical economic theory, tried to correlate a set of educational "inputs" to a single "output." Most of these studies were inconclusive. Because of the complexity of the schooling process and factors (like child poverty) outside schools' control, it has been difficult to isolate statistically significant one-to-one correlations between inputs and

student learning.g

 

قسمتهای رنگی شده برای تاکیدمطلب از طرف حقیر است .

چون قبلا به تعدادی از دلایل افت تحصیلی اشاره شد به نظر می رسد که قبل از راهکارهای کاهش افت تحصیلی تعریف دیگری هم از آن داشته باشیم .(در بخش سوم این مبحث )

معرفی مرجع شاخص ها

۱-تعاریف شاخص ها از نظر یونسکو را می توانید اینجا مطالعه  کنید.( البته بزبان انگلیسی است .)

 کلیک کنید

 

۲- البته بصورت آنلاین هم می توانید لغت یا شاخص آموزشی را در جدول اين  سايت  بنویسید و معنی آنرا مشاهده و مطالعه فرمائید .

کلیک کنید

 

۳- Global Rankings  این سایت که متعلق به یونسکو است کشورهای مختلف دنیارا برحسب شاخص های آموزشی رتبه بندی می کند . میزان شاخص ها هم ارائه شده و مربوط به سال ۲۰۰۵ است . البته چنان که ملاحظه خواهید فرمود دربرخی موارد اطلاعات موجود نیست . کلیک کنید

 

 

۴- البته اصطلاحات و شاخص های آموزشی را از مراجع غیر یونسکو هم می توانید مطالعه و تحقیق کنید .در این سایت   اصطلاحات  به زبان ساده توضیح داده شده  است

کلیک کنید

 

۵- البته آنچه  در بالا عرض شد برای مطالعه و تحقیق است و اگر بخواهید کار تحقیقی و پژوهشی داخل کشور انجام دهید شاخص های مصوب شورایعالی آموزش و پرورش را بکاربیرید که در این وبلاگ در معرفی شاخص ها بطور کامل ارائه شده است .

پاسخ به نظرات و پیشنهادات

دوستان عزیزی که نظر و یا پیشنهادی ارائه می کنند  عنایت داشته باشند که در ذیل همان نظر و یا پیشنهاد   پاسخ مربوطه ارائه میشود .

نظر زنده یاد دکتر عظیمی در مورد تاثیر متقابل شاخص های اقتصادی و فرهنگی برهم

 در مورد کاهش افت تحصیلی و اقداماتی که می توانیم انجام دهیم  به موضوعات جدیدی می پردازیم شاید این مطلب و بخشی از مطلب قبلی مقدمه ای باشد بر مطالب آینده و ذیلا نظر مرحوم عظیمی را نقل می کنم که در مورد ساماندهی وضعیت اقتصادی کشور با نگرشی جدید به آموزش و پرورش می باشد .

مرحوم دكتر حسين عظيمي ميگويد :« در مدرسه ميتوان حس برابري انسانها را به كودكان ياد داد يا نداد . در مدرسه مي توان احترام به حقوق ديگران  حس نظم پذيري جمعي احترام به آزادي بيان و . . . را به صورت جزئي از شخصيت كودك در وجود او رشد و پرورش داد يا اين كار را نكرد . آيا در مدارس ما ميتوانند اين باورهاي فرهنگي را به كودكان تلقين كنند؟ مطمئن باشيد اگر نتوانند به اين مهم دست يابند  توسعه اقتصادي جامعه ما سامان نخواهد گرفت .»
منبع : نقش آموزش و پرورش در توسعه از ديدگاه زنده ياد دكتر حسين عظيمي - انتشارات پژوهشكده تعليم و تربيت - چاپ82-ص 57-
همچنانكه زنده ياد دكتر عظيمي عقيده داشتند مدارس ميتوانند عامل اصلي در توسعه اقتصادي باشند . ضمنا مدارس و كارآيي دروني نظام آموزشي نيز متاثر از توسعه همه جانبه اقتصادي و سياسي هستند  و اين دور تسلسل يعني تاثير گذاري متفابل  نظام آموزشي و جريانات اقتصادي و سياسي در يك جامعه جاري است .
پس از اين ديدگاه، افت  كه يكي از  نمودهاي  عيني تاثير متقابل جامعه و نظام آموزشي است مشكل شخصي  دانش آموز نيست و همچنين مشكل و ناتواني نظام آموزشي نيزبه شمار نمي آيد بلكه آيينه و بازتاب سياست هاي اقتصادي و فرهنگي و سياسي جاري در جامعه است  .
از سوي ديگر، پديده جهاني شدن به عنوان چالشي جدي جهت نظامهاي آموزشي كشورهاي در حال توسعه احساس ميشود . تبعيت مطلق سياستهاي اقتصادي كشورهاي در حال توسعه از سياستهاي اقتصاد جهاني شايد سياستگزاران را از پرداختن به حل معضلات آموزشي بازدارد و اين قضيه در طرح موضوعاتي مانند" طرح قيمت تمام شده " و "خصوصي سازي در آموزش و پرورش (واگذاري مدارس به بخش خصوصي ) " و يا "توسعه مدارس غير انتفاعي " و موضوعاتي مشابه نمود پيدا مي كند .

 

مشکلات پژوهش و تحقیق در موردافت تحصیلی

 

برادری  در پیام خود به وبلاگ در مورد مقایسه شاخص های آموزشی شهر خود با شاخص های مصوب جهانی سوال کرده اند .
این برادر عزیز ظاهرا قرار است تحقیقی در مورد شاخص های درونی و بیرونی  شهرخودشان داشته باشند و وضعیت آموزشی این شهر را با شاخص های مصوب جهانی مقایسه کنند .
ضمن تشکر از لطف این عزیز لازم است چند نکته به عرض برسد :
1- همچنانکه گفته شد شاخص های آموزشی همانند دیگر شاخص های اجتماعی فرهنگی و اقتصادی برآمده از اهداف طولانی مدت و استراتژیکی هر جامعه است و چون کشورها اهداف مختلفی دارند لذا مقایسه یک موضوع در بین چند کشور و یا در سطح دنیا صحیح نخواهد بود . مگر اینکه آن موضوع بخصوص به عنوان هدف واحد انتخاب شده باشد . مثل شاخص سواد آموزی .اگر چه تلقی فعلی کشور ها از باسواد فرق می کند .
2- نحوه محاسبه شاخص ها هم متفاوت است . در کشور آمریکا در مورد نحوه محاسبه نرخ ترک تحصیل در ایالات مختلف هماهنگی وجود ندارد . در یک ایالت دانش آموزی که وارد مدرسه نظامی شده به عنوان ترک تحصیل از آموزش رسمی محسوب می شود ، زیرا فرد مورد نظر از دولت حقوق دریافت می کند و به نوعی استخدام شده است  . ولی در ایالت دیگری مدارس نظامی هم به عنوان موسسات ارائه دهنده آموزش محسوب می شوند . زیرا اینگونه مدارس بخشی از برنامه مصوب آموزشهای رسمی را ارائه می کنند .
3- در بین کشورها هم در مورد نحوه محاسبه شاخص های آموزشی روال یکسانی به چشم نمی خورد . دراکثرکشورهای غربی  دانش آموزی ترک تحصیل کننده محسوب می شود که بین شانزده تا بیست و چهار سال داشته باشد ولی دیپلم متوسطه را دریافت نکرده باشد .در کشور ما دانش آموزی ترک تحصیل  کننده محسوب می شود که در سن مشمولیت سربازی باشد و بیش از سه ماه غیبت غیر موجه داشته باشد و در غیر اینصورت وقفه تحصیلی محاسبه می شود . مثلا دانش آموز دختری که از  دبیرستان  برای مدتی غایب می شود ( موجه و یا غیر موجه ) مدت غیبت برای او وقفه تحصیلی  محسوب می شود .
مشکلات و مسائل تحقیق و پژوهش در مورد افت تحصیلی را در ادامه مطلب ملاحظه بفرمائید