عوامل افت تحصيلي (زمان موثر در يادگيري - 2 )

عوامل افت تحصيلي (زمان موثر در يادگيري  - 2 )

 برنامه درسي  نا متوازن  ( روزي سنگين و روزي ديگر سبک  )

همچنانکه گقتيم فعاليت مستمر مغز براي يادگيري در يک جلسه درسي نمي تواند از 30 دقيقه بيشتر باشد  پس هرچه جلسات درسي کوتا هتر و از لحاظ تعداد بيشتر باشد بهره وري  در آموزش بيشتر خواهد بود.

 ا لبته حد اکثر 30 دقيقه تمر کز ذهني در هر جلسه ( آنهم با طرح درس مناسب و متغير ) براي دانش آموزان راهنمايي و دبيرستان توصيه مي شود و براي دانش آموزان دبستاني و کودکستاني  اين زمان بايد کمتر باشد  ، يعني يک دانش آموز کودکستاني نمي تواند بيشتر از 5 دقيقه تمرکز ذهني داشته باشد و فعاليت هاي آموزشي  براي وي در قالب فعاليتهاي حد اکثر  5 دقيقه اي  تعريف مي شود .
همچنانکه  قبلا گفتيم براي رفع اين مشکل  بايد جلسات  درسي 50 يا 55 دقيقه و تنفس 15 و يا 20 دقيقه اجرا کنيم .

حال فعاليت روزانه آموزشي بايد به چه نحو باشد ؟

 در روز حداکثر  چند جلسه درسي بايد برگزار شود ؟ 

 دروسي که در يک روز در برنامه درسي گنجانده مي شود چه تنوعي بايد داشته باشند ؟

براي مثال برنامه يک روز درسي دانش آموز دبيرستاني در روز شنبه اين است : حسابان – فيزيک - شيمي  و همان دانش آموز در روز يکشنبه اين برنامه را دارد: ورزش – ادبيات – تاريخ . شما در مورد اين برنامه چه قضاوتي داريد ؟

 

 در يک روز دانش آموز  با دروسي روبروست که نياز به تجزيه و تحليل و محاسبات سنگين دارد و در روز ديگر دروسي  که به فعاليت هاي ذهني  پيچيده احتياجي ندارد .

 از نظر برنامه نويسي درسي =  روزي سنگين و روزي  دیگرسبک   .

برنامه نويسان مدارس که امر تنظيم برنامه هفتگي مدارس را به عهده دارند ( و در اکثر موارد مدير مدرسه و يا يکي از معاونين اين وظيفه را متقبل شده است  ) بجاي برنامه دانش آموز محور برنامه معلم محور را تنظیم مي کنند .

 

روابط خاص با بعضي دبيران ، کمبود دبير و همکاري تعدادي از دبيران فقط در روزهاي خاص ، مشترک بودن دبيران در چند مدرسه و کنتاکت برنامه هاي مدارس باهم ، تدريس دبيران مطرح و نامي در آموزشگاههاي آزاد و عدم فرصت کافي در برخي روزها  باعث مي شود که  اختيار برنامه نويس در تنظيم برنامه موثر و کارآمد کم شده و برنامه اي نامتناسب و معلم محور مورد استفاده مدرسه قرار گيرد .
اگر تعداد دبيران تمام وقتت در مدرسه اي بيشتر باشد اين مشکل کمتر خواهد شد .
دروس موجود در برنامه هفتگي را مي توانيم به سه بخش تقسيم کنيم  :
دروسي که به تجزيه و تحليل و محاسبات  پيچيده ذهني احتياج دارند و به اصطلاح دروس سنگين ناميده مي شوند . رياضيات – هندسه – فيزيک و شيمي و . . .که  نسبت به  پايه و جنس و منطقه متفاوت مي باشد . مثلا در برخي از مناطق استان ما زبان خارجي و يا عربي نيز جزو اين گروه محاسبه مي شوند .

دروسي که فعاليت محاسباتي و پيچيده لازم ندارند ولي بايد حافظه بکار گرفته شوند مثل تاريخ و جغرافي و ادبيات  - مطالعات اجتماعي و . . .
دسته سوم دروسي که فعاليت هاي جسمي و حرکتي لازم دارند مثل ورزش – دروس کارگاهي – هنر و . شما ممکن است در مدرسه خود نسبت به وضعيت تحصيلي دانش آموزان خود  دروس را  کم يا اضافه نماييد .
در هروز درسي مي توان توزيع متعادلي را از انواع سه گانه دروس در برنامه  پيش بيني و اجرا نمود تا بهره وري آموزش بيشتر شود .

اکثر مديران سعي مي کنند تا موارد فوق را در برنامه لحاظ کنند و فقط در مواردي که مشکل  کمبود دبير دارند مجبور به تخطي از متوازن بودن برنامه  ميکنند که نتيجه نامطلوبي در روند يادگيري دانش آموزان دارد .

افت‌ تحصيلي و راه‌هاي كاهش آن

در سایت آموزش نیوز نیز مطلبی در مورد تعریف افت تحصیلی درج شده که علی رغم تفاوت در تعریف و محتوای مقاله با نظرات بنده نقل آن جهت استفاده عموم خالی از فایده نیست ضمنا اصل مقاله را اینجا می توانید ببینید

افت‌ تحصيلي و راه‌هاي كاهش آن

ناصر شيخ- منطقه سيب و سوران

 

كاربرد‌ اصطلاح افت ‌تحصيلي يا اتلاف د‌ر آموزش و پرورش، از زبان اقتصاد‌د‌انان گرفته شد‌ه و آموزش و پرورش را به صنعتي تشبيه مي‌كند‌ كه بخشي از سرمايه و مواد‌ اوليه را كه بايد‌ به محصول نهايي تبد‌يل مي‌شد‌، تلف كرد‌ه و نتيجه مطلوب و مورد‌ انتظار را به بار نياورد‌ه است. البته كاربرد‌ اصطلاح قصور و واماند‌گي د‌ر تحصيل مطلوب‌تر است.

 

وقتي صحبت از افت‌ تحصيلي مي‌شود‌، منظور تكرار پايه تحصيلي د‌ر يك د‌وره و ترك تحصيل پيش از پايان د‌وره است. به عبارت د‌يگر افت‌ تحصيلي شامل جنبه‌هاي مختلف شكست تحصيلي، چون غيبت مطلق از مد‌رسه، ترك تحصيل قبل از موعد‌ مقرر، تكرار پايه تحصيلي، نسبت ميان سنوات تحصيلي د‌انش‌آموز و سال‌هاي مقرر آموزش و كيفيت نازل تحصيلات مي‌شود‌. منظور از افت‌ تحصيلي كاهش عملكرد‌ تحصيلي و د‌رسي د‌انش‌آموز از سطح رضايت‌بخش به سطح نامطلوب است.

 

افت‌ تحصيلي يعني د‌انش‌آموز د‌ر هنگام تحصيل بعد‌ از يك د‌وره موفقيت تحصيلي يا متوسط، به‌تد‌ريج ظرفيت ياد‌گيري او كاهش يافته و يا تكرار پايه تحصيلي د‌اشته باشد‌. به‌طوركلي نمرات او نسبت به ماه قبل يا سال‌هاي قبل سير نزولي محسوس از خود‌ نشان مي‌د‌هد‌.

 

افت‌ تحصيلي به‌عنوان شاخص اتلاف آموزشي، از نظر مفهوم عام به هر گونه ضعف د‌ر سواد‌آموزي و يا وجود‌ بيسواد‌ي گفته مي‌شود‌. اما از نظر مفهوم خاص عبارت از محقق نشد‌ن انتظارات آموزشي و شكست د‌ر اهد‌اف آموزشي است و نا بساماني د‌ر فرآيند‌ ياد‌د‌هي - ياد‌گيري را د‌ر برمي‌گيرد‌.

 

بقیه در ادامه مطلب

راهکارهای کاهش افت تحصیلی (5 )

برای کاهش افت تحصیلی همچنانکه عرض شد لازم نیست  تحقیق های مکرر انجام شود تا دلایل آن را منطقه یه منطقه و شهر به شهر پیدا بکنیم  بلکه آنچه ضرورت دارد  پیدا کردن راه حل های مناسب باتوجه به امکانات و شرایط هر منطقه  و مدرسه است . ضمنا لازم است  که حدود اختیارات و توان هر سطح را مشخص کنیم تا معلوم شود که هرکسی چه اقدامی را می تواند انجام دهد .

در بخش گذشته چهار سطح را پیشنهاد کردیم تا همکاران هرسطح با توجه به اختیارات خود اقدامات مربوط به خود را مشخص کنند . ضمنا هر سطح به دو بخش درون سازمانی و برون سازمانی تقسیم شد که در مجموع راهکارهای کاهش افت تحصیلی را در ۸ بخش تقسیم بندی خواهیم کرد . البته این یک پیشنهاد برمبنای تجربه  است و اگر شما می توانید تقسیم بندی بهتری انجام دهید  پیشنهاد دهید.

من جهت سهولت کار این تقسیم بندی را در جدولی خلاصه کردم که در بخش ادامه مطلب مشاهده می کنید . اقدامات  کاهش دهنده افت تحصیلی مربوط به هر بخش در جدول خالی است که در روزهای آتی در ۸ قسمت ارائه  خواهد شد .   . . . جدول را در ادامه مطلب مشاهده فرمائید .

راهکارهای کاهش افت تحصیلی (4)

راهکارهای کاهش افت تحصیلی (4)

 

علل افت تحصیلی دانش آموزان بررسی شد و  مطلبی که میخواهم امروز مطرح کنم این است که تنها شناخت دلایل افت تحصیلی نمی تواند راهگشا باشد همچنانکه قبلا اشاره کردم میزان تاثیر هریک از دلایل شکست تحصیلی دانش آموزان را نمیتوان در شرایط کنونی محاسبه کرد . مثلا نمی توانیم بگوییم میزان تاثیر خانواده در افت تحصیلی 25 درصد است  زیرا پیچیدگی روابط انسانی و اجتماعی بقدری  ارتباط شاخص ها را مبهم کرده است که میزان تاثیر متقابل فاکتور های اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی بر شاخص ها نیز همواره متغیر است .
پس چه کاری می توانیم انجام دهیم .  . . . بقیه در ادامه مطلب

 

 

 

راهکارهای کاهش افت تحصیلی (3)

راه حل های کاهش افت تحصیلی قسمت سوم

 

افت تحصیلی چیست ؟  در چه شرایطی می گویید که افت تحصیلی وجود دارد؟  جواب بستگی به اهداف آموزشی تعیین شده دارد . اگر در بخشی از نظام آموزشی مثلا سواد آموزی بزرگسالان (مثلا نهضت سوادآموزی ) هدف  نظام تعلیم و تربیت فقط سواد خواندن و نوشتن است . اگر سوادآموزی ورزش بلد نباشد و یا به مسائل تربیتی مقید نباشد  چگونه بگوییم که در این بخش  افت تحصیلی وجود دارد ؟

 

پس میزان افت تحصیلی و بودن و نبودن آن را اهداف آموزشی تعیین شده تبیین می کند . مثال دوم را از یک مدرسه نمونه و یا تیز هوشان می آوریم که اهداف آموزشی خاص برای آنها تعیین شده . در اینگونه مدارس اگر یک دانش آموز سرآمد اگر در درس ریاضی نمره ۱۶ بگیرد میگویند که دچار افت شده  . زیرا وضعیت اینگونه دانش آموزان با اهداف خاص دیگری  با توجه به برنامه های خاص و استعداد او سنجیده می شود .

 

اگر در نظام تعلیم و تربیت اهداف آموزشی  فقط برمبنای نمره نباشد و اهداف پرورشی نیز مد نظر باشد افت تحصیلی را چگونه محاسبه خواهیم کرد ؟ مثلا از اهداف نظام آموزشی ما این است که دانش آموز باید به ایرانی بودن ومسلمان بودن خود افتحار کند .    در یک نظام سنجشی برمبنای نمره وامتحان کتبی چگونه این هدف را ارزیابی کنیم ؟

 

پس نظام سنجش و ارزشیابی نیز باید تغییراتی داشته باشد . مگر اینکه تکیه ما بر بحث آموزش صرف دروس نظری و عملی باشد . ما هم فعلا در این بخش و بخش های آینده در مورد دروس نظری و عملی  صحبت می کنیم که بر مبنای نمره بیان می شوند .  

راهکارهای کاهش افت تحصیلی (2)

افت تحصیلی و راه حل های کاهش آن چنانکه گفتیم از مشغله های مسئولین و دست اندرکاران امر آموزش است .

در مطالب قبلی بر تاثیر افت تحصیلی بر دیگر شاخص های اجتماعی و فرهنگی اشاره شد .در مورد در هم تنیدگی شاخص ها یا  Interconnected Measures  نیز اشاره شد  و گفتیم که علاوه بر اینکه  شاخص های اجتماعی مانند فقر ُ بیکاری ُ جرم و جنایت ُ طلاق ُ و شاخص های اقتصادی مانند  تولید ناخالص ملی ُ و دیگر شاخص ها برهم اثر دارند . پیچیدگی ارتباط شاخص ها به نحوه ای است که نمی توان میزان این تاثیر را بطور دقیق بیان کرد . و این پیچیدگی ارتباط شاخص ها به علت پیچیدگی روابط انسانی است که همه شاخص های اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی را تحت تاثیر قرار می دهد .

روابط اجتماعی که در هر اجتماع تحت تاثیر باورها ی اجتماعی قرار دارد دائما متحول می شود و علاوه بر اینکه بر ارتباط شاخص ها تاثیر می گذارد  از شاخص ها نیز تاثیر پذیر است .

شاخص های آموزشی نیز جدای از شاخص های دیگر اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی نیست . افت تحصیلی تاثیر پذیر از دیگر شاخص های اجتماعی و تاثیر پذیر از فرهنگ و اقتصاد است . میزان این تاثیر پذیری بطور دقیق(همانطور که اشاره شد) قابل اندازه گیری نیست .

در مقاله ای از مارگارت هدر من Margaret Hadderman در سال ۱۹۹۸ به این مطلب اشاره شده این یک مقاله تحقیقی است که در مورد بهره وری آموزشی نوشته شده  و در بخشی از آن چنین آمده است .

 

Is There a Relationship Between Educational Funding and Student Outcomes?s

 

Early production-function research, modeled on classical economic theory, tried to correlate a set of educational "inputs" to a single "output." Most of these studies were inconclusive. Because of the complexity of the schooling process and factors (like child poverty) outside schools' control, it has been difficult to isolate statistically significant one-to-one correlations between inputs and

student learning.g

 

قسمتهای رنگی شده برای تاکیدمطلب از طرف حقیر است .

چون قبلا به تعدادی از دلایل افت تحصیلی اشاره شد به نظر می رسد که قبل از راهکارهای کاهش افت تحصیلی تعریف دیگری هم از آن داشته باشیم .(در بخش سوم این مبحث )