شاخص هاي جديد ارزشيابي نظام آموزش و پرورش

تقسيم بندي كلي شاخص هاي ارزشيابي نظام آموزش و پرورش را ملاحظه فرموديد . اكنون متن كلي مصوبه و معرفي كامل شاخص هارا تقديم مي كنيم . 

 

شاخص هاي ارزشيابي نظام آموزش و پرورش 

مصوبه هفتصد وشصتمين جلسه شوراي عالي آموزش و پرورش مورخ 23/11/1386

 

موضوع : شاخص هاي ارزشيابي نظام آموزش و پرورش[1]

 

مقدمه

 

نظام هاي آموزشي با رسالت و مأموريت مشخصي به وجود آمده و براي نيل به اهداف معيني تلاش  مي كنند. آموزش و پرورش كشور ما نيز همچون ديگر نظام هاي آموزشي داراي اهداف تعريف شده اي است كه به عنوان سندي معتبر بايد مبناي همه برنامه ها و فعاليت هاي اين حوزه قرار گيرد.

 

بي ترديد دستيابي به اين اهداف مستلزم شناسايي، كنترل و رفع موانع و مشكلاتي است كه ممكن است اجراي مطلوب فرايندهاي آموزشي را تحت تأثير خود قرار دهد. بدين منظور استفاده از سازو كارهاي ارزشيابي شرايط و زمينه هاي لازم را براي شفافيت عملكرد، پاسخگويي نظام هاي آموزشي و اطلاع از ميزان تحقق اهداف و مقاصد آموزش و پرورش فراهم مي نمايد.

 

به عبارت ديگر ارزشيابي آئينه اي مي سازد تا تصميم گيران ودست اندركاران آموزش وپرورش تصوير روشني از چگونگي انجام اين رسالت خطير به دست آورند. بر اين اساس ضرورت دارد ابتدا عناصر نظام آموزشي به‌صورت نظام مند مشخص وسپس بااستفاده ازالگو يا الگوهاي مناسب ارزشيابي وضعيت آن ها راتعيين كرد.

 

 براي ارزشيابي آموزشي،رويكردهاي متنوع و متفاوتي ارائه شده است كه يكي از آن ها،رويكرد مبتني بر نظر متخصصان و مشخص‌ترين الگوي مربوط به اين رويكرد، «الگوي اعتبارسنجي» مي باشد. اين الگو معروف‌ترين مدل ارزشيابي كيفيت نظام‌هاي آموزشي در جهان است كه در آن شاخص‌هاي عناصرمختلف نظام آموزشي در دومرحله «ارزشيابي دروني» و«ارزشيابي بيروني» تدوين مي‌شود؛بر اين اساس ابتدا«عوامل»نظام هاي آموزش وپرورش مشخص وسپس «ملاك ها»و«شاخص‌هاي»آن ها تعيين مي شود.

 

شاخص ها اطلاعاتي در مورد كميت و كيفيت نظام آموزشي ارائه مي دهند و ماهيتاً مشخص كننده وضعيت نظام آموزش وپرورش مي باشند.به عبارت ديگرنقش آنها دادن هشدار به تصميم سازان وتصميم گيران در خصوص وجود مشكلات وموانع دربرخي زمينه هاي خاص ويا وجود روندهاي مطلوب در ديگر زمينه ها است.

 

شاخص‌ها زماني وضعيت نظام آموزشي را به‌صورت روشن به‌تصوير مي‌كشندكه با تدوين و بررسي آن ها،  شناخت بيش تر ودرك درست تري از موقعيت نظام آموزشي حاصل  شود ؛ امري كه به نوبه خود ،  زمينه هاي لازم جهت انتخاب برنامه هاي مورد نياز را به وجود مي آورد تا بدين وسيله اقدام هاي مورد انتظار وبرنامه هاي آتي آن براي رفع مشكلات ،مشخص گردد .اين تشخيص ،براي بهبود وضعيت نظام آموزشي اهميتي حياتي دارد؛ زيرا نظام هاي آموزشي براي اثربخشي وكارآيي بيشترو بهبود عملكرد خود به راهنماي عمل نياز دارندتااطمينان حاصل نمايند كه با كيفيت خوبي به مقصد مورد نظر دست خواهند يافت.

 

اساسي ترين شاخص هاي ارزشيابي نظام آموزش و پرورش در بخش هاي درون داد ،فرآيندو   برون داد به شرح زير مي باشد:     بقيه در ادامه مطلب

شاخص های جدید ارزشیابی نظام آموزش و پرورش

شاخص های ارزشیابی نظام آموزش و پرورش در مورخه ۲۵/۱/۸۷ از طرف شورایعالی آموزش و پرورش به وزارت آموزش و پرورش ابلاغ شد .

این شاخص ها که مشتمل بر ۱۴۰ شاخص می باشد در سه بخش طبقه بندی می شود

شاخص های درون داد - شاخص های فرآیند - شاخص های برون داد  . که شاخص های برون داد نیز بر دوبخش برون داد واسطه ای و برون داد نهایی تقسیم بندی می شود .

 

تقسیم بندی کلی به شرح ذیل می باشد

 

 

  شاخص های  ارزشیابی نظام آموزش و پرورش (140 شاخص )

 

شاخص های درون داد  (47 شاخص )

 

1- نیروی انسانی  ( 7 شاخص )
2- دانش آموز       (8 شاخص )
3- برنامه درسی    ( 6 شاخص )
4- فضاهای آموزشی و پرورشی   (9 شاخص )
5- امکانات و تجهیزات      (5 شاخص )
6- بودجه و اعتبارات  ( 9 شاخص )
7- معیشت و رفاه کارکنان   (3 شاخص )

 

شاخص های فرآیند   (22 شاخص )
1- مدیریت   (9 شاخص )
2- برنامه ها و فعالیت های آموزشی و پرورشی   (9 شاخص )
3- برنامه ها و فعالیت های پژوهشی   ( 4 شاخص )

 

شاخص های برون داد  (71 شاخص )
1- برون داد واسطه ای  (11 شاخص )
2- برون داد نهایی (60 شاخص ) 
      الف  :(میزان دستیابی دانش آموختگان به اهداف اعتقادی ) (  4 شاخص )
      ب :  (میزان دستیابی دانش آموختگان به اهداف اخلاقی )   8 شاخص )
      ج :   ( میزان دستیابی دانش آموختگان به اهداف علمی آموزشی )  (9 شاخص )
       د :   ( میزان دستیابی دانش اموختگان به اهداف فرهنگی  هنری )  (7 شاخص )
      ه :  ( میزان دستیابی  دانش اموختگان به اهداف اجتماعی )       (12 شاخص )
      و :  ( میزان دستیابی  دانش اموختگان به اهداف سیاسی  ) (9 شاخص )
      ز :   ( میزان دستیابی  دانش اموختگان به اهداف اقتصادی  )   (11 شاخص )

هریک از شاخص ها را نیز جداگانه  معرفی خواهیم کرد

معرفی شاخص ها

ADULT LITERACY OR ILLITERACY RATES
نرخ باسوادی

 
NUMBER OF ADULT ILLITERATES
تعداد باسواد بزرگسال

SCHOOL-LIFE EXPECTANCY
عمر متوسط آموزشگاه

TRANSITION RATES
نرخ انتقال  بین پایه ها که بین دوره ها  نرخ گذر نام دارد

 
GROSS ENROLMENT RATIO
نرخ ثبت نام ناخالص (نرخ جذب ناخالص )  درصد پوشش ظاهری 

 
NET ENROLMENT RATIO
نرخ ثبت نام خالص (نرخ جذب خالص )  درصد پوشش  واقعی

 
AGE SPECIFIC ENROLMENT RATIO
نرخ جذب ویژه سنی  -  نرخ پوشش تحصیلی  ویژه سنی 

 
REPETITION RATES
نرخ تکرار (سهوا بجای نرخ مردودی هم بکار می رود)

SURVIVAL RATES BY GRADE
نرخ ماندگاری  به تفکیک پایه

 
COEFFICIENT OF EFFICIENCY
ضریب کارآیی

PERCENTAGE OF REPEATERS
درصد تکرار کنندگان

 PERCENTAGE OF GROSS NATIONAL PRODUCT
نسبت  بودجه آموزش  به تولید ناخالص ملی

وضعیت شاخص های آموزشی در عربستان سعودی

عربستان سعودي

درسال تحصيلي97-1996 ميانگين تراكم كلاسي مقطع ابتدايي در كشور عربستان براي كلاسهي پسران 20 و براي دختران 21 بود نرخ ارتقا در اين سال براي پسران 2/96 % و براي دختران 99% بوده است .

نسبت دانش آموز به معلم در مقطع ابتدايي براي پسران 14 و براي دختران 12 مي باشد .

 

نرخ ترك تحصيل و تكرار پايه مقطع ابتدايي در عربستان سعودي

پايه تحصيلي	پسر		دختر
	درصد مردودي	درصد ترك تحصيل	درصد مردودي	درصد ترك تحصيل
اول	11	2/2	3/12	3/2
دوم	3/7	-	4/5	5/0
سوم	2/12	9/0	2/6	8/0
چهارم	5/10	8/0	4/10	½
پنجم	9/10	2	7/9	7/2
ششم	2/4	5/0	9/3	8/5

(آمار 1997 – منبع يونسكو به نقل از وزارت آموزش عربستان )

 

 

 

نرخ ترك تحصيل و مردودي در مقطع راهنمايي Intermediate)) و دبيرستان (Secondary  ) دركشور عربستان

پايه	پسران		دختران
	درصد مردودي	درصد ترك تحصيل	درصد مردودي	درصد ترك تحصيل
راهنمايي
اول	3/18	8/5	6/9	2/5
دوم	0/14	3/4	9/10	4/5
سوم	6/8	2/3	1/8	3/4
دبيرستان
اول	0/20	5/11	3/14	8/10
دوم	8/7	6/0	3/4	6/3
سوم	6/11	-	9/7	1/5

 

درصد قبولي يك شاخص كيفي آموزشي است .

 آيا درصد قبولي يك شاخص كمي است ؟و يا يك شاخص كيفي است ؟ در بحث با  برخي معلمين در مورد درصد هاي قبولي معمولا ميگويند كه شما به كميت توجه داريد و بهتر است به كيفيت بپردازيد  ولي بايد بپذيريم كه درصد قبولي يك مقدار كمي است كه میزان  كيفيت را نشان مي دهد . البته حداقل كيفيت را .

كيفيت محصول توليدي آموزش بوسيله چندين شاخص ميتواند نشان داده شود كه حد اقل انتظار ما درصد قبولي است .

وقتي كه حدنصاب قبولي دانش آموز نمره ده است بدين معني است كه اگر نصف مطالب و محتواي آموزشي به دانش آموز ياد داده شده است ميتواند قبول شود يعني اگر در كلاسي اگر  به پنجاه درصد هدفهاي آموزشي  رسيده ايم بايد  درصد قبولي ما صد باشد درصورت احتساب تبصره هاي قبولي كه درصد قبولي را بالا مي برد بايد اعتراف كنيم كه معناي صد در صد قبولي ميتواند  بدين معني باشد كه به سی یا چهل  درصد هدفهاي آموزشي رسيده ايم .

پس صد درصد قبولي حداقل انتظار ما ميتواند باشد و پايين ترين شاخص كيفي آموزشي است .شاخص هاي ديگر كيفي  آموزشي  را ميتوانيم ميانگين نمرات كلاسي  و ميانگين معدل نمرات دانش آموزان يك كلاس  و ميزان ماندگاري آموزش را نام ببریم  كه بموقع خود آنهارا توضيح ميدهيم .

 

اصطلاح انگلیسی چند شاخص آموزشی

Rate	نرخ
Transition Rate	نرخ گذر
Repeater Rate	نرخ تکرار
Promotion Rate	نرخ ارتقاء
Dropout Rate	نرخ ترک تحصیل
Average Size of the School	میانگین نسبت  دانش آموزبه مدرسه
Average Class Size	تراکم کلاسی (نرم کلاسی )
Educational Access Indicators	شاخص های دسترسی آموزشی

کارآیی درونی

يكي از مراجعه كنندگان وبلاگ  مطلبي در مورد منابع لازم در مورد كارآيي دروني و بيروني پرسيده بودند و از اينكه  موضوع تحقيق يكي از آشنايانشان در مورد كارآيي دروني و بيروني دبيرستانهاي كاردانش دخترانه است . در اين مورد دو مطلب را عرض مي كنم :  بقیه در ادامه مطلب